Canlılarda enerji dönüşümü

CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ


Metabolik yollardaki kimyasal tepkimeler, enerjiye ihtiyaç duyma veya enerjiyi açığa çıkarmalarına göre gruplandırılabilir.
Ekzergonik Tepkime : Tepkime sonunda oluşan ürünlerin enerjisi, tepkimeye giren maddelerinkinden daha az ise tepkimede ısı açığa çıkar. Hücresel solunum sonucu oluşan ürünler tepkimeye giren organik moleküllerdeki enerjiden daha az enerjiye sahiptir.
Endergonik Tepkime : Tepkimeye girecek maddelerin enerjisi, oluşan ürünlerin enerjisinden az ise bu tepkimenin oluşması için ısı enerjisi gereklidir. Protein sentezi, aktif taşıma gibi reaksiyonların gerçekleşmesi için ısı gereklidir.
Yaşamın sürekliliğini sağlayan enerjidir. Örneğin; büyüme, hareket, kas faaliyetleri, sinirsel iletim, tohumun çimlenmesi için gereklidir. Bütün enerjilerin ana kaynağı güneş'tir. Güneş enerjisi ototrof canlılar tarafından besin maddelerinde kimyasal bağ enerjisine dönüştürülür. Besin maddelerindeki bu enerjiden canlı hücrelerinde solunum reaksiyonları ile ATP sentezlenir.

ATP:

  • Hücre tarafından enerjisinin kullanılabildiği ve sürekli sentezlenebilen tek molekül ATP'dir.
  • Organik bir moleküldür. Nükleotid yapıdadır.
  • Depolanamaz. Tüm canlılar sentezler.
  • Hücre zarından geçemez. Üretimi ve tüketimi süreklidir.
  • ATP; adenin, riboz ve üç fosfat grubundan oluşan bir moleküldür.
  • Kararsız olan ATP kararlı olan ADP molekülüne dönüşmesi sırasında enerji açığa çıkar. Hücre içinde yıkım tepkimelerinden alınan enerji ADP'nin fosforile edilerek ATP oluşturulmasında kullanılır. Bu olaya fosforilasyon denir.
ATP sentezi birkaç şekilde gerçekleşebilir.
- Fotofosforilasyon: Klorofil içeren hücreler fotosentezin ilk evresinde güneş enerjisini klorofilleri ile soğurarak ATP enerjisine dönüştürür. Bu enerji organik madde sentezinde kullanılır.
- Oksidatif Fosforilasyon: Oksijenli solunum sırasında ETS'ler aracılığıyla elektronların oksijene taşınması ve ATP sentezlenmesine oksidatif fosforilasyon denir.
- Substrat Düzeyinde Fosforilasyon: Fosfat molekülünün enzimatik olarak substrat molekülünden ADP'ye aktarılmasıyla gerçekleşir. Bu fosforilasyon çeşidi tüm canlılar tarafından gerçekleştirilir.
- Kemofosforilasyon: Enerji kaynağı olarak ışık enerjisi yerine inorganik bileşiklerin oksidasyonunu kullanırlar. Kimyasal enerji, hidrojen sülfür (H2S), amonyak (NH3), demir iyonları (Fe2+) ve diğer bazı kimyasallardan türe göre değişen şekillerde sağlanır
bayerprint, Online Druckerei